Opublikowane przez Dr. Fry wyniki badań, wskazują na długą historię rozwoju jadu. Wspólny przodek żyjących współcześnie węży, który żył około 60 milionów lat temu, był zdolny do wytwarzania jadu, chociaż jedynie w stosunkowo małych ilościach. Jednak z biegiem czasu, niektórym liniom ewolucyjnym węży udało się wytworzyc groźniejszy jad.

Dr. Fry zastanawia się czy pierwsze geny odpowiedzialne za rozwój jadu pojawiły się po tym jak węże oddzieliły się ewolucyjnie od innych gadów, czy też raczej zostały odziedziczone po wsześniejszym przodku. Możliwe, że jaszczurki, najbliżsi współcześni krewi węży, mogą wciąż nosic w sobie prehistoryczne geny odpowiedzialne za zdolnośc wytwarzania jadu.

“Chciałem dowiedziec się jak daleko sięgając w przeszłośc, mógłbym pobrac jad węży.” – powiedział Dr. Fry.

W tym celu połączył siły z międzynarodowym zespołem herpetologów, aby schwytać jaszczurki żyjące na wolności i kupic gatunki z wystaw. Pobrali również próbki komórek z wydzielin znajdujących się w pyskach jaszczurek i skatalogowali geny, które były w nich aktywne.

Badacze zaczęli porównywać otrzymane geny z tymi odpowiedzialnymi za wytwarzanie jadu u węży. “Udało nam się odizolowac kilka typowych dla grzechotników toksyn od agam brodatych, byliśmy pod naprawdę wielkim wrażeniem.” – powiedział Dr. Fry. Dalsze poszukiwania ujawniły obecnośc podobnych genów u innych gatunków.

Dr. Fry i jego towarzysze wykryli również białka kodujące w tych genach, mające taki sam efekt jak jad węży. Jedno z białek jest produkowane przez warana kolorowego (Varnus varius), australijskiego kuzyna warana z Komodo. Białko to powoduje nagłe rozluźnienie aorty.

Wiele jadowitych węży używa pokrewnych wersji tych toksyn, w celu spowodowania nagłego spadku ciśnienia krwi swoich ofiar, skutkującego utratą przytomności.

Dr. Fry osobiście przyznał szacunek dla jadu waran kolorowego, kiedy jaszczurka którą schytał ugryzła go w palec. Palec spuchł i krwawił przez 30 minut, prawdopodobnie na skutek działania antykoagulacyjnych toksyn wytwarzanych przez warana.

Jad tej jaszczurki mógł przez długi czas wydawać się niezauważalny, ze względu na brak stwierdzenia śmiertelnych przypadków. W każdym razie okazuje się on pomocny w polowaniu.

“Dzięki temu mogą zaatakowac swoją ofiarę bez potrzeby długotrwałych zmagań i ryzyka.” – powiedział Dr. Fry. “Kiedy nie moga one zabic swojej ofiary przy pomocy jadu, wciąż mają możliwośc rozszarpania jej w bezpośrednim starciu”.

Fakt, że jaszczurki posiadają jad podobny do tego, który występuje u węży jest bardzo intrygujący, ale nie daje odpowiedzi na pytanie jak i kiedy wyewoluował. Naukowcy przeprowadzili długą dyskusję, na temat który z 4750 gatunków jaszczurek jest najbliżej spokrewniony z wężami.

Na szczęście dwaj koledzy Dr. Fry, Nicolas Vidal i S. Blair Hedges z Uniwersytetu Stanowego w Pensylwanii, w czasie swoich badań złożyli strukturę DNA w dużej skali. “W końcu mamy wystarczająco dużo danych, aby rozwiązać problem.” – powiedział Dr. Hedges. Pierwszy był jad, potem węże.

Nowe wyniki badań wskazują na to, że kiedy węże pojawiły się się na ziemi 100 milionów lat temu, ich geny odpowiedzialne za rozwój jadu były aktywne już od 100 milionów lat. Dr. Vidal i Dr. Hedges porównali 9 genów u 19 gatunków jaszczurek i węży. Węże, jak wykazały wyniki badań, są blisko spokrewnione z grupami jaszczurek, do których należą legwany, warany z komodo, agamy brodate i helodermy. Tylko pomiędzy przedstawicielami tych grup badacze wykryli potencjalną zdolnośc wytwarzania jadu. Jaszczurki o dalszym stopniu pokrewieństwa z wcześniej prezentowanymi grupami, takie jak gekony i scynki nie posiadają genów pozwalających na rozwój zdolności wytwarzania jadu.

Nowe wyniki badań zostały opublikowane w internecie przez czasopismo “Nature” 16 listpada.

“Uważam te badania za kamień milowy.” – powiedział Dr. christopher Dhaw, ekspert w dziedzinie jadu z Queen's University in Belfast, który wcześniej nie był wtajemniczony w nowe badania.

Dr. Fry znalazł wspólnego przodka węży i ich bliskich krewnych, który żył 200 milionów lat temu i już wtedy posiadał wymyślny arsenał co najmniej 9 rodzajów jadu. Doszedł również do wniosku, że heloderma nie wykształciła swojego jadu niezależnie od węży, jak wcześniej sądzono. Wspólny przodek posiadał ten same rodzaje toksyn, co helodermy i węże. Z biegiem czasu te linie ewolucyjne wytworzyły silniejsze rodzaje jadu.

Kolejne zainteresowanie dotyczyło warana z Komodo, największej jaszczurki na świecie. Naukowcy przez długi czas uważali, że bakterie w jego pysku powodują wyniszczającą infekcję. Dr. Fry udowadnia, że kluczową rolę odgrywa jad jaszczurki.

Warany z Komodo mogą poważnie okaleczyć ofiarę za pomocą jadu. Kiedy potencjalna zdobycz próbuje ratowac się ucieczką, niektóre ze składników jadu zapobiegają krzepnięciu krwi, sprawiając że ofiara krwawi jeszcze bardziej. Jeszcze inne powodują słabnięcie mięśni i zmniejszają ciśnienie krwi, doprowadzając ofiarę do wyczerpania.

Stara teoria głosząca, że warany z Komodo zabijają swoje ofiary poprzez wprowadzenie do ich organizmu bakterii, nigdy za specjanie mnie nie przekonywała.” – mówi Dr. Shaw.

Obecnie Dr. Fry bada jad waranów pod względem zastosowania do produkcji leków. Przez lata, lekarze używali leków opartych na jadzie węży w celu zmniejszenia wysokiego ciśnienia krwi i usuwania zakrzepów.

Jad jaszczurek może okazac się jeszcze bardziej użyteczny. Cząsteczki w jadzie jaszczurek są znacznie mniejsze, niż w przypadku węży. Małe cząsteczki są słabiej wykrywane przez układ immunologiczny, co sprawia że ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej jest mniejsze.

“Licze na to, że uda się uzyskac z nich coś pożytecznego.” – mówi Dr. Fry.

Niestety, mimo że naukowcy znaleźli obiecujących kandydatów do produkcji leków, wiele gatunków jaszczurek wytwarzających jad jest zagrożonych wyginięciem. “Zwierzęta zdolne do produkcji kolejnych cudownych leków giną na naszych oczach.” – mówi Dr. Fry.

Carl Zimmer
22.11.2005

Źródło: http://www.nytimes.com/2005/11/22/science/22venom.html?_r=2&oref=slogin&oref=slogin

Odkrycie sugeruje, że zęby jadowe – śmiercionośny ewolucyjny wynalazek, który zapewnił wężom sukces – powstały około 60 milionów lat temu.

Kwestia pochodzenia jadowitych węży przez lata budziła kontrowersje w środowisku naukowym, ponieważ porównanie umieszczenia zębów jadowych w poszczególnych grupach węży, wskazywało na niezależne wykształcenie się tego mechanizmu w procesie ewolucji u róznych grup.

Jednak badania przprowadzone nad embrionami ośmiu gatunków węży przednio i tylnozębowych wykazały, że w początkowym stadium rozwoju zęby jadowe zawsze pojawiają się w tylnej części górnej szczęki, zanim następuje ich przemieszczenie do przodu, jak w przypadku dorosłych żmij i kobr.

Ta niezbadana wcześniej zmiana u nienarodzonych węży następuje z powodu “gwałtownego wzrostu niektórych części górnej szczęki w stosunku do innych” – wyjaśnia Vonk.

Wspólne pochodzenie

“Jest to naprawdę wielkie zaskoczenie” – zoolog zapewnia, że informacje o odkryciu pojawią się w jutrzejszym czasopiśmnie “Nature”

“Zanim rozwiązano kwestie wspólnego pochodzenia zębów jadowych, wcześniej nie odnotowano żadnych istotnych odkryć w tej dziedzinie.”

Ponadto grupa badaczy prawdopodobnie zidentyfikowała prehistoryczny mechanizm, który pozwolił wężom przekształcenie zwykłych zębów w zęby jadowe.

Odkrycia wskazują na to, że tylne zęby, które wcześniej tworzyły warstwę w górnej szczęce, uległy oddzieleniu od reszty szczęki umożliwiając tylnym zębom niezależną ewolucję z gruczołami jadowymi.

“To odkrycie jest zupełną nowością w świecie nauki” – zapewnia Vonk

“Węże wykształciły zęby jadowe raz, prawdopodobnie poprzez oddzielenie tylnych i przednich zębów, później była to jedynie kwestia przemieszczania pozycji zębów w szczęce embriona.”

Z ewolucyjnego punktu widzenia ta teoria ma sens, szczególnie, że aparat jadowy węży jest unikalny pośród kręgowców.

“Bardzo ciężko byłoby stwierdzić, że węże mogłyby jakimś cudem wytworzyc zęby jadowe niezależne.” – udowadnia Vonk.

Zmiana w szczękach mogła nastąpić 60 milionów lat temu u podstaw drzewa ewolucyjnego zaawansowanych węży.

System wprowadzania jadu

Vonk dodaje – “Poszczególne linie ewolucyjne mogły wytworzyć wysoce wyspecjalizowany system wprowadzania jadu.”

Jak twierdzi Vonk, z 3000 obecnie żyjących gatunków węży, zaawansowane ewolucyjnie węże (które niemal wszystkie są jadowite) stanowią około 2700 gatunków.

Johannes Müller, ekspert w dziedzinie kopalnych gadów i kustosz “Muzeum für Naturkunde in Berlin” w Niemczech, twierdzi - “Myślę, że te istotne badania rzucają nowe światło w sprawie zrozumienia rozwoju najbardzie zaawansowanych węży”.

“Badania pokazują, że najbardziej zaawansowane ewolucyjnie węże zdają się posiadać wspólny, silnie zmodyfikowany mechanizm w górnej szczęce” – twierdzi Müller, który wcześniej nie był wtajemniczony w badania.

“To popiera teorię, według której wykształcenie mechanizmu pozwalającego na wytwarzenie jadu nastąpiło tylko raz, a poszczególnym grupom zaawansowanych ewolucyjnie węży przyniosło korzyści.” – dodaje Müller.

James Owen
National Geographic
30.07.2008

źródło:  http://news.nationalgeographic.com/news/2008/07/080730-snake-fang.html

Ratownicy grupy beskidzkiej GOPR poinformowali, że dotychczas nie odnotowano żadnych przypadków ukąszenia turystów przez żmije; są one jednak już widoczne w górach.

Ratownicy GOPR apelują do turystów, by zwracali baczną uwagę na drogę. Żmije kąsają jedynie, gdy czują zagrożenie. Turyści raczej nie spotkają tych gadów na szlaku, bo najczęściej wybierają one ustronne miejsca i zarośnięte, nasłonecznione polany.

Goprowcy apelują, by wędrując po górach nie schodzić ze szlaku i nie wchodzić w wysoką trawę. Żmije można też znaleźć wśród kamieni. Wybierając się na wędrówkę po górach, warto więc założyć solidne, wysokie obuwie.

Źródło: http://wiadomosci.onet.pl/1763268,11,item.html

Hipoteza Lynne Isbell - profesora antropologii Uniwersytetu Kalifornijskiego Davis - głosi, że poznawanie węży jadowitych może odegrać znaczącą rolę w odkrywaniu ewolucji małp, małp człekokształtnych oraz ludzi. Praca została opublikowana w lipcowym numerze „Journal of Human Evolution”.
Naczelne ssaki posiadają rozwinięte mózgi, chwytne kończyny oraz dobry wzrok, który ułatwia im sprawne przemieszczanie się oraz zdobywanie wiedzy o otaczającym ich świecie. Większość naukowców sądzi, że te charakterystyczne dzieła ewolucji rozwinęły się równocześnie, kiedy te wczesne ssaki zaczynały chwytać owady, owoce, czy też inne rodzaje pokarmu.

Isbell sugeruje natomiast, że naczelne rozwinęły swój narząd wzroku, aby uniknąć niebezpiecznych napastników, jakimi są węże.

“Wąż jest jedynym drapieżnikiem, którego muszą widzieć wyraźnie. Jeżeli znajduje się on daleko – nie jest niebezpieczny” - mówi Isbell.

Skamieniałości i badania struktury DNA obrazują nam, iż węże były prawdopodobnie pierwszymi poważnymi drapieżnikami polującymi na ssaki, które wyewoluowały 100 milionów lat temu. Skamieliny tych gadów pokazują, że miały one pyski wystarczająco duże, aby zjeść ówcześnie żyjącego naczelnego. Inne zwierzęta które były zagrożeniem dla naszych przodków, takie jak wielkie koty, jastrzębie lub orły uwidoczniły się dużo później.

Węże jadowite pojawiły się na Ziemi około 60 milionów lat temu podwyższając poprzeczkę i zmuszając naczelne do skuteczniejszego wykrywania ich obecności.

“Jest to ewolucyjny wyścig zbrojeniowy pomiędzy drapieżnikami, a ich ofiarami. Naczelne zaczęły lepiej rozpoznawać węże i ich unikać, na co odpowiadały one większymi zdolnościami w maskowaniu się oraz zwielokrotnieniem siły swojego jadu” – twierdzi Isbell.

Grupy naczelnych, słabiej zagrożone przez węże, charakteryzują się mniejszą ilością oznak świadczących o ewolucyjnym nacisku na lepszy rozwój wzroku. Przykładem mogą być lemury zamieszkujące Madagaskar, które w swoim środowisku naturalnym nie mają żadnych jadowitych węży, a ich rozwój zatrzymał się na poziomie sprzed milionów lat. Do Południowej Ameryki małpy przybyły miliony lat przed wężami jadowitymi i wykazują mniejszą specjalizację swoich narządów wzroku w porównaniu do małp Starego Świata, których zmysł wzroku jest bardzo dobry, włączając widzenie w kolorze.

Świetnie rozwinięte widzenie barwne, wystarczająca widoczność szczegółów oraz ruchów, wyewoluowane w celu unikania zagrożenia, stały się później użyteczne w innych celach, jak na przykład we wzajemnym oddziaływaniu w grupie.

Isbell obecnie pracuje nad książką na temat pochodzenia naczelnych ssaków w której zawrze swoją wężową teorię.

Źródło: http://news.mongabay.com/2006/0720-davis.html

Ukąszony przez Pseudonaja textilis australijski turysta domaga się znaków ostrzegających przed wężami. Co roku około dwie osoby umierają na skutek ukąszeń tego węża. W tym przypadku turysta nie zdawał sobie sprawy iż ból który poczuł w palcu od stopy, jest efektem ukąszenia węża, a nie mrówki jak mu sie to z początku wydawało. Po podaniu 12 ampułek surowicy dochodzi powoli do siebie.

Źródło: http://www.news.com.au/travel/story/0,26058,22975343-5014090,00.html