Odkrycie sugeruje, że zęby jadowe – śmiercionośny ewolucyjny wynalazek, który zapewnił wężom sukces – powstały około 60 milionów lat temu.

Kwestia pochodzenia jadowitych węży przez lata budziła kontrowersje w środowisku naukowym, ponieważ porównanie umieszczenia zębów jadowych w poszczególnych grupach węży, wskazywało na niezależne wykształcenie się tego mechanizmu w procesie ewolucji u róznych grup.

Jednak badania przprowadzone nad embrionami ośmiu gatunków węży przednio i tylnozębowych wykazały, że w początkowym stadium rozwoju zęby jadowe zawsze pojawiają się w tylnej części górnej szczęki, zanim następuje ich przemieszczenie do przodu, jak w przypadku dorosłych żmij i kobr.

Ta niezbadana wcześniej zmiana u nienarodzonych węży następuje z powodu “gwałtownego wzrostu niektórych części górnej szczęki w stosunku do innych” – wyjaśnia Vonk.

Wspólne pochodzenie

“Jest to naprawdę wielkie zaskoczenie” – zoolog zapewnia, że informacje o odkryciu pojawią się w jutrzejszym czasopiśmnie “Nature”

“Zanim rozwiązano kwestie wspólnego pochodzenia zębów jadowych, wcześniej nie odnotowano żadnych istotnych odkryć w tej dziedzinie.”

Ponadto grupa badaczy prawdopodobnie zidentyfikowała prehistoryczny mechanizm, który pozwolił wężom przekształcenie zwykłych zębów w zęby jadowe.

Odkrycia wskazują na to, że tylne zęby, które wcześniej tworzyły warstwę w górnej szczęce, uległy oddzieleniu od reszty szczęki umożliwiając tylnym zębom niezależną ewolucję z gruczołami jadowymi.

“To odkrycie jest zupełną nowością w świecie nauki” – zapewnia Vonk

“Węże wykształciły zęby jadowe raz, prawdopodobnie poprzez oddzielenie tylnych i przednich zębów, później była to jedynie kwestia przemieszczania pozycji zębów w szczęce embriona.”

Z ewolucyjnego punktu widzenia ta teoria ma sens, szczególnie, że aparat jadowy węży jest unikalny pośród kręgowców.

“Bardzo ciężko byłoby stwierdzić, że węże mogłyby jakimś cudem wytworzyc zęby jadowe niezależne.” – udowadnia Vonk.

Zmiana w szczękach mogła nastąpić 60 milionów lat temu u podstaw drzewa ewolucyjnego zaawansowanych węży.

System wprowadzania jadu

Vonk dodaje – “Poszczególne linie ewolucyjne mogły wytworzyć wysoce wyspecjalizowany system wprowadzania jadu.”

Jak twierdzi Vonk, z 3000 obecnie żyjących gatunków węży, zaawansowane ewolucyjnie węże (które niemal wszystkie są jadowite) stanowią około 2700 gatunków.

Johannes Müller, ekspert w dziedzinie kopalnych gadów i kustosz “Muzeum für Naturkunde in Berlin” w Niemczech, twierdzi - “Myślę, że te istotne badania rzucają nowe światło w sprawie zrozumienia rozwoju najbardzie zaawansowanych węży”.

“Badania pokazują, że najbardziej zaawansowane ewolucyjnie węże zdają się posiadać wspólny, silnie zmodyfikowany mechanizm w górnej szczęce” – twierdzi Müller, który wcześniej nie był wtajemniczony w badania.

“To popiera teorię, według której wykształcenie mechanizmu pozwalającego na wytwarzenie jadu nastąpiło tylko raz, a poszczególnym grupom zaawansowanych ewolucyjnie węży przyniosło korzyści.” – dodaje Müller.

James Owen
National Geographic
30.07.2008

źródło:  http://news.nationalgeographic.com/news/2008/07/080730-snake-fang.html