|
LD50, jest to jedna z metod oznaczania toksyczności różnych substancji w tym jadu węży. Wartość LD (ang. Lethal dose ) oznacza dawkę jadu jaka spowoduje śmierć 50% osobników badanych. Najczęściej organizmami badawczymi są myszy (zakłada się często, że powinny mieć 20g) jak i również szczury. Jednostką miary dla LD jest mg/ kg masy ciała.
Trzeba jednak pamiętać, że wskaźnik LD50 jest tylko wskaźnikiem porównawczym, a nie bezwzględnym wykładnikiem. Istotnym jest również fakt iż wskazuje on tylko ilość potrzebną do zabicia, a nie jest to równoznaczne z całkowitą dawką aplikowaną przez węża. Przykładem może być Mamba czarna ( Dendroaspis polylepis), której to LD50 wynosi 0,32mg/kg, przy czym jednorazowo dorosły osobnik potrafi wstrzyknąć dawkę od 50-120mg na raz. W przełożeniu na człowieka, wąż żeby zabić musiałby wstrzyknąć 70 kilowej osobie 22,4mg jadu, jeśli uwzględnić pełną dawkę, to jest on wstanie jedna porcją zabić aż 5 ludzi. Jednak są to tylko niewiążące przeliczenia, gdyż jad nie musi wcale działać na mysz i człowieka identycznie, istnieją bowiem doniesienia, że pojedyncza dawką jadu wąż ten zabił aż 11 ludzi! Dodatkowo należy uwzględnić także wiek i rozmiar węża. Ważne jest takżę jego pochodzenie, gdyż wiele gatunków wyspecjalizowało sie w polowaniu na określony rodzaj zwierząt, produkując przeciwko nim odpowednie toksyny. Przykładem może być tutaj mokasyn malajski (Calloselasma rhodostoma), który to w zależności od miejsca pochodzenia żywi się różnym pokarmem, gadami, płazami lub ssakami. Miejsce odłowu determinuje tutaj specjalizację jadu (np. przeciwko gadom), ma to oczywiście również swoje odzwierciedlenie we wskaźniku LD50. Wszsytkie te fakty są dowodem na to, że tablicę LD50 należy traktować tylko i wyłącznie poglądowo. Celem badań nad poznaniem siły jadu poszczególnych gatunków węży, jest możliwość opracowania doskonalszych surowic jak i opracowania nowych leków.
Musimy jednak pamiętać, iż wąż znajdujący się na szczycie listy, nie jest wężem najgroźniejszym, dysponuje on tylko najsilniejszym jadem i nie zawsze idzie to w parze z agresywnością i liczbą pokąsań.
Próbki jadu podaje się na trzy sposoby: 1 Podskórnie, czas, w jakim jad zabija jest zwykle mniejszy od pozostałych typów podawania. 2 Domięśniowo, jak sama nazwa wskazuje jad jest wstrzykiwany w mięśnie obiektu badawczego 3 Dożylnie, w podaniu dożylnym obiekt badań ginie szybciej
Jad do tego rodzaju badań pozyskuje się w sposób identyczny jak ten, do produkcji surowicy czyli poprzez „dojenie” węża. Do tego celu wykorzystuje się głownie węże hodowlane jak również organizowane są wyprawy w celu uzyskania jadu konkretnego węża, z konkretnego terenu.
 Powyższe zdjęcia przedstawiają technikę pobierania jadu ("dojenie węża") do badań LD50, lub na surowicę. Zdjęcie pochodzi z http://www.adelaidereview.com.au W tabeli poniżej zamieściłem LD50 charakterystycznych węży dla każdego kontynentu. Metoda podawania jadu - dożylnie. | Nazwa węża | LD50 w mg/kg masy ciała | | Europa | | | Żmija zygzakowata - Vipera berus | 0,55 | | Australia | | | Wąż tygrysi - Notechis scutatus | 0,04 | | Tajpan nadbrzeżny - Oxyuranus scutellatus | 0,009 | | Afryka | | | Żmija sykliwa – Bitis arietans | 1,32 | | Mamba czarna – Dendroaspis polylepis | 0,45 | | Azja | | | Okularnik indyjski – Naja naja | 0,32 | | Żmija łańcuszkowa – Daboia russelii | 0,08 | | Ameryka południowa i środkowa | | | Grzechotnik straszliwy - Crotalus durissus | 0,30 | | Ameryka północna | | | Grzechotnik diamentowy - Crotalus adamanteus | 1,65 | | Grzechotnik teksański – Crotalus atrox | 2,72 | | Grzechotnik preriowy - Crotalus viridis | 1,01 | Tablice zawierające wykazy LD50 węży: http://www.venomdoc.com http://www.gifte.de http://www.seanthomas.net Podczas przeglądania różnych tablic LD 50 możemy zauważyć dość spore rozbieżności wśród podanych tam wartości. Powodów jest, co najmniej kilka, jednym z nich jest różna wytrzymałość organizmu badawczego nawet, jeśli badane zwierzęta należą do jednego gatunku np. myszy. Drugim powodem są nieoznaczone tablice, autorzy nie podają, na jakich ssakach wykonywano badania, co powoduje rozbieżności. Wiadomo, że do zabicia dorosłego szczura potrzeba większej dawki jadu a niżeli do zabicia myszy. Trzecim powodem są różne pomyłki w zbieraniu informacji i niedokładność autorów.
Poniżej przedstawiam kilka przykładów takich tabel. http://www.seanthomas.net/oldsite/ld50tot.html http://web.singnet.com.sg/~chuaeecc/venom/rpotent.htm#Snakes http://www.gifte.de/Gifttiere/ld50_intraperitoneal.htm http://www.venomdoc.com/LD50/ld50menu.html LD50 - australijskich węży i ang literatura http://www.venomsupplies.com/reltox.html
|