Kobra egipska Naja haje (Linné, 1758):

Rodzina: Elapidae - zdradnicowate

Podrodzina: Elapinae

Wielkość:
     130-180 cm, maksymalnie 259 cm.

Wygląd:
     Duża kobra o masywnie zbudowanym ciele. Żebra w części szyjnej zdolne do odchylania się na boki i formowania kaptura. Głowa jest duża, owalna, w niewielkim stopniu odróżnia się od szyi. Oczy średniej wielkości z okrągłą źrenicą. Łuski grzbietowe gładkie, ułożone w 19-23 rzędach.Ubarwienie jest niezwykle różnorodne, może być żółte, szaro-brązowe, brązowe lub czarne, jednolite lub znacznie częściej ozdobione nieregularnymi ciemniejszymi lub jaśniejszymi wzorami. Strona brzuszna jest żółtawa, z szerokim ciemnym pasem poprzecznym w części szyjnej, często także nakrapiana ciemnymi plamkami. Kobry ubarwione na czarno posiadają czarną stronę brzuszną.

Występowanie:
     Duże izolowane populacje kobry egipskiej zasiedlają północną i środkową Afrykę, na południu sięgając po Tanzanię i Ugandę. Występuje także na Półwyspie Arabskim.

Podgatunki:
     Wyróżniamy 3 podgatunki Naja haje:
• Naja haje arabica (Scortecci, 1932) – występuje na półwyspie Arabskim, w płd.-zach. Arabii Saudyjskiej, płd.-zach. Omanie i Jemenie. Ubarwienie ciała słomkowo-żółte po ciemnobrązowe lub czerwonawe, najczęściej z ciemniejszą głową i częścią ogonową. Osiąga długość 150-240 cm.
• Naja haje haje – podgatunek nominatywny, którego areał występowania obejmuje śródziemnomorskie wybrzeże Maghrebu (Egipt, Libia, Tunezja, Algieria), pasmo Sahelu (od Senegalu po Kamerun, Czad i Republikę Środkowoafrykańską) oraz kraje Afryki Wschodniej (Sudan, Etiopia, Erytrea, Somalia, Kenia, Tanzania i Uganda).
• Naja haje legionis Valverde, 1989 – zamieszkuje góry Atlas w płd.-zach. części Maroka, oraz przyległych terenach Algierii i Sahary Zachodniej. Jest mniejsza od podgatunku nominatywnego. Maksymalnie potrafi osiągnąć 190 cm. Osobniki młode tego gatunku w momencie wyklucia są żółte z ciemnym nakrapianiem na grzbiecie oraz czarną szyją i głową. Mogą także posiadać jasną plamę na kapturze. Wraz z wiekiem ich ubarwienie ciemnieje i mniej więcej po upływie roku staje się jednolicie czarne w górnej i dolnej części ciała. Podobną, czarną barwę mają również kobry egipskie pochodzące z górskich rejonów Etiopii i Somalii. Ciemne ubarwienie jest odpowiedzią na chłodniejszy, wysokogórski klimat.

Warunki naturalne i zwyczaje:
     Zamieszkuje tereny stepowe, półpustynie, pustynne oazy, sawanny, pola uprawne, krzaczasty busz, oraz inne suche lub półsuche środowiska, z roślinnością i dostępem do wody. Unika zarówno miejsc zbyt suchych jak i zbyt wilgotnych – brak jej zarówno na piaszczystych pustyniach jak i w lasach tropikalnych. W górach występuje do wysokości 2000 m. n.p.m. (Etiopia), chociaż na większości areału preferuje raczej tereny nisko położone. Jako kryjówki wybiera opuszczone nory gryzoni, kopce termitów lub skalne szczeliny. Aktywna zarówno w dzień jak i w nocy. Jej ulubioną zdobycz stanowią ropuchy, chociaż poluje także na jaszczurki, drobne ssaki, ptaki, węże, a nawet małe żółwie. Podobnie jak inne kobry, jest aktywnym łowcą. W poszukiwaniu pożywienia często zapuszcza się w okolice ludzkich siedzib, gdzie przywabia ją obfitość pokarmu w postaci gryzoni oraz domowego ptactwa.
     Kobra egipska jest szybkim, zwinnym i dość agresywnym wężem. Mimo, iż zwykle stara się uciec przed człowiekiem, zagrożona błyskawicznie przyjmuje postawę obronną, unosząc do góry szyję i rozpościerając kaptur.

Jad:
     Neurotoksyny postsynaptyczne oraz czynniki o działaniu cytotoksycznym, powodujące niewielką, lokalną martwicę tkanki w miejscu ukąszenia. Kobra egipska przy ukąszeniu wydziela duże ilości jadu – 175-300 mg suchej masy. Podskórna dawka śmiertelna dla myszy wynosi 1,75 mg/kg, natomiast dawka śmiertelna dla człowieka ważącego 70 kg szacowana jest na 15-20 mg. Kobra ta odpowiada za liczne przypadki ukąszeń w Afryce, włączając wiele wypadków śmiertelnych. Bez podania w porę specyficznej surowicy śmierć może nastąpić już po upływie ok. 5 godzin z powodu paraliżu mięśni oddechowych.

Rozmnażanie:
     Jajorodna. Samica składa 8-33 jaj, z których po upływie 50-75 dni wylęgają się młode. Mierzą wówczas 25-40 cm. Dojrzałość płciową osiągają po upływie 27 miesięcy.

Surowice:

     ANTIREPT PASTEUR^®
Aventis Pasteur
avenue Pont Pasteur 2, Cedex 07
69367 Lyon
France
Telefon:+33-0437284199
Fax:+33-0437284458
Strona www: www.aventispasteur.com
Francja

     FAV-AFRIQUE®
Aventis Pasteur
avenue Pont Pasteur 2, Cedex 07
69367 Lyon
France
Telefon:+33-0437284199
Fax:+33-0437284458
Strona www: www.aventispasteur.com
Francja

     FAVIREPT®
Aventis Pasteur
avenue Pont Pasteur 2, Cedex 07
69367 Lyon
France
Telefon:+33-0437284199
Fax:+33-0437284458
Strona www: www.aventispasteur.com
Francja

     IPSER AFRIQUE PASTEUR®
Aventis Pasteur
avenue Pont Pasteur 2, Cedex 07
69367 Lyon
France
Telefon:+33-0437284199
Fax:+33-0437284458
Strona www: www.aventispasteur.com
Francja

     POLYVALENT SNAKE ANTIVENOM (Saudi Arabia)®
National Antivenom and Vaccine Production Centre
P.O. Box 22490
11426 Riyadh
Telefon:+966-1-252-0088, Fax:+966-1-252-0188
Email: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Strona www: www.antivenom-center.com
Arabia Saudyjska

     SERUM ANTIVENIMEUX BITIS ECHIS NAJA PASTEUR®
Pasteur Merieux
avenue Pasteur 3
92430 Marnes la Coquette
France
Telefon:+33-147958050
Fax:+33-147950921
Strona www: www.biam2.org/www/Lab61055.html
Francja 

Żródła:
David Hegner "Jedovatí hadi v přírodě a v teráriích"
Wacław Jaroniewski "Jadowite węże świata"
Mark O'Shea "Venomous Snakes of the World"
Piotr Sura "Encyklopedia współczesnych płazów i gadów"
Stephen Sprawls, Bill Branch "The Dangerous Snakes of Africa"
Maik Dobiey, Gernot Vogel "Venomous Snakes of Africa"
http://toxinology.com

Fotografie

Powyżej młode osobniki Naja haje legionis

Dorosły osobnik Naja haje legionis

Fotografie za pisemna zgodą autorów pochodzą ze strony www.snakeparadise.ch
All rights reserver by www.snakeparadise.ch