Kobra królewska Ophiophagus hannah (Cantor, 1836)

Rodzina: Elapidae - zdradnicowate

Podrodzina: Elapinae

Wielkość:

     Kobra królewska jest największym gatunkiem jadowitego węża na świecie. Przeciętnie osiąga 250-430 cm. Rekordowy osobnik mierzył 580 cm.

Wygląd:

     Duża kobra o smukłym, lecz potężnie zbudowanym ciele. Żebra w części szyjnej zdolne do odginania się na boki i formowania długiego, wąskiego kaptura w sytuacji zagrożenia. Głowa duża, owalna, lekko spłaszczona. Oczy średniej wielkości, zaopatrzone w okrągłą źrenicę. Łuski grzbietowe gładkie, ułożone w 15 rzędach. Ubarwienie strony grzbietowej jest bardzo różnorodne, może być szarożółte, jasnobrązowe, zielonoszare, oliwkowobrązowe, czarnobrązowe lub prawie czarne, ozdobione 34-45 z jasnymi, słabo widocznymi (niekiedy nawet zanikającymi) poprzecznymi pasami. Część ogonowa może być ciemniejsza, od ciemnooliwkowej do czarnej. Gardło i spodnia strona karku są żółtawe. Młode osobniki kobry królewskiej są czarne z wyraźnymi żółtymi poprzecznymi pasami na ciele i żółtą stroną brzuszną. 

Występowanie:

     Indie (Karnataka, Arunachal Pradesh oraz Andamany), Nepal, Bhutan, Bangladesz, Myanmar, płd. Chiny (Fukien, Kwangtung, Hong Kong, Kwangsi, Yunnan, pł.-zach. Syczuan, płd.-wsch. Tybet, wyspa Hainan), Wietnam, Laos, Kambodża, Tajlandia, Malezja, Indonezja (Sumatra, Jawa, Borneo, Bali, Sulawesi, Bangka, Riau, Mentawai) i Filipiny (Balabac, Jolo, Luzon, Mindanao, Mindoro, Negros, Parawan, Panay). Prawdopodobnie występuje także we wsch. Pakistanie (Lahore).

Warunki naturalne i zwyczaje:

     Kobra królewska zasiedla głównie wilgotne tropikalne lasy i trawiaste dżungle, zwykle blisko rzek lub innych zbiorników wodnych, zarówno na nizinach, jak i w górach do wysokości 1200 m. n.p.m. (w Himalajach nawet 1800 m. n.p.m.) W Bangalu i na Andamanach żyje przede wszystkim w nadbrzeżnych zaroślach mangowych. Często spotykana na plantacjach kawy i herbaty oraz na polach ryżowych. Aktywna głownie w dzień, czasami także o zmierzchu i nocą. Żywi się niemal wyłącznie innymi wężami, głównie połozami, lecz jej ofiarą padają także młode pytony, kraity (Bungarus) oraz inne kobry, włączając mniejsze osobniki własnego gatunku. Sporadycznie poluje również na jaszczurki i małe ssaki.
     Zwykle ucieka przed człowiekiem, jeśli tylko ma taką możliwość (wyjątkiem są samice pilnujące jaj). Zaniepokojona przyjmuje widowiskową pozycję obronną, unosząc do góry szyję i rozpościerając kaptur. Duże kobry potrafią unieść się na wysokość przekraczającą metr. Specyficzna budowa tchawicy umożliwia kobrze królewskiej wydawanie charakterystycznego warczącego dźwięku, niespotykanego u innych węży. W odróżnieniu od większości mniejszych kobr, które atakują z miejsca, kobra królewska może podpełzać w kierunku przeciwnika z rozpostartym kapturem, w celu odstraszenia go. Wbrew potocznym opiniom o ogromnej agresywności tej kobry, potrafi ona przez pewien czas pozostać nieruchomo w pozycji obronnej, bacznie obserwując zachowanie napastnika, nie podejmując żadnych prób ataku. Atak ma zwykle miejsce dopiero wtedy, gdy napastnik nie ustąpi i będzie uparcie prowokował węża.

Jad:

     Neurotoksyny postsynaptyczne. Jad produkowany przez kobrę królewską jest znacznie słabszy od jadu innych azjatyckich kobr – podskórna dawka LD50 dla myszy wynosi 1,8 mg/kg. Produkowany jest jednak w ogromnych ilościach – 350-500 mg s.m., podczas gdy dawka śmiertelna dla człowieka szacowana jest na zaledwie 12 mg. Gatunek ten z racji swych rozmiarów ma długie (jak na Elapidae) zęby jadowe, dochodzące do 1 cm długości. Mimo, iż kobra królewska jest sprawcą licznych wypadków śmiertelnych na terenie Azji, na terenach jej występowania znacznie więcej osób umiera rocznie od ukąszenia żmii łańcuszkowej (Daboia russelii), innych gatunków kobr (Naja) czy kraitów (Bungarus).

Rozmnażanie:

     Po kopulacji, samica kobry królewskiej, jako jeden z nielicznych gatunków węży, buduje z suchych i zbutwiałych liści gniazdo, do którego składa 20-25 jaj. Wilgotna i gnijąca ściółka pomaga w utrzymaniu specyficznej temperatury i wilgotności, niezbędnej do prawidłowej inkubacji (temperatura wewnątrz gniazda wynosi 27-29 C, wilgotność zaś utrzymuje się na poziomie przekraczającym 90%). Podczas inkubacji samica nieustannie strzeże gniazda i jest wówczas szczególnie agresywna. Młode wylęgają się po upływie 65-75 dni. Po wykluciu mierzą ok. 45-50 cm.

Status prawny:

     Gatunek chroniony Konwencją Waszyngtońską (CITES), figurujący w II załączniku. 

Surowice:

     MONOVALENT COBRA VENOM ANTISERUM^®
Central Research Institute
173204 Kasauli (H.P.)
Telefon:+91-1-792-72114
Fax:+91-1-792-72049
Email: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Homepage: www.crikasauli.com
Indie

     POLYVALENT ANTI SNAKE VENOM SERUM^®
Central Research Institute
173204 Kasauli (H.P.)
Telefon:+91-1-792-72114
Fax:+91-1-792-72049
Email: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Homepage: www.crikasauli.com
Indie

     LYOPHILISED ANTI-SNAKE-VENOM SERUM^®
Haffkine
Acharya Donde Marg, Parel
400012 Mumbai
Telefon:+91-22-412-9320
Fax:+91-22-416-8578
Email: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Strona www: vaccinehaffkine.com
Indie

     KING COBRA ANTIVENIN^®
Thai Red Cross
Rama VI Road 1871, Pathumwan
10330 Bangkok
Tel:+66-2-252-0161, Fax:+66-2-254-0212
Tajlandia

     OPHIOPHAGUS HANNAH ANTIVENOM^®
Venom Research Unit 
University fo Medicine and Pharmacy
Ho Chi Minh City
217 An Duong Vuong Q5
Wietnam   

Źródła:
David Hegner "Jedovatí hadi v přírodě a v teráriích"
Mark O'Shea "Venomous Snakes of the World"
Piotr Sura "Encyklopedia współczesnych płazów i gadów"
Gernot Vogel "Venomous Snakes of Asia"
http://www.toxinology.com