Grzechotnik karłowaty (Sistrurus miliarius Linnaeus, 1766)

Synonimy:
Ground rattlesnake, pigmy rattlesnake, eastern pigmy rattlesnake.

Podgatunki:
Sistrurus miliarius miliarius (Linnaeus, 1766)
Sistrurus miliarius barbouri (Gloyd, 1935)
Sistrurus miliarius streckeri (Gloyd, 1935)

Wygląd:
Jest to jeden z najmniejszych gatunków grzechotników, o czym świadczy ich długość wynosząca 40-60cm. Rekordzista podgatunku S. m. miliarius mierzył 78,8cm, najdłuższy odnotowany przedstawiciel S. m. barbouri 80,3cm, lecz okaz ten był hodowany w niewoli przez 12 lat. Największy osobnik z tego podgatunku złapany w naturze osiągnął rozmiar 63,8cm.Jak na swój rozmiar jest to stosunkowo smukły wąż. Ubarwienie ciała jest zróżnicowane, zwykle od jasno do ciemnoszarego. Wzór na grzbiecie składa się z serii owalnych lub półokrągłych plam, powierzchnia brzuszna jest jaśniejsza o mniej wyraźnym rysunku. Szczyt trójkątnej głowy jest pokryty 9 dużymi łuskami. Źrenica oka pionowa, a pomiędzy nozdrzem a okiem znajduje się wyraźne zagłębienie twarzowe. Ogon jest szczupły i kończy się słabo wykształconą, w porównaniu do przedstawicieli rodzaju Crotalus, grzechotką.

  Ubarwienie młodych jest podobne do dorosłych osobników, jedyną różnicą jest koniec ogona, który ma kolor żółto-zielony.

Różnice w ubarwieniu i liczbie rzędów łusek są kluczem do rozpoznawania poszczególnych podgatunków:
- Sistrurus m. miliarius - grzbiet barwy brązowej lub jasnoszarej, powierzchnia brzuszna kremowa, plamy brązowe lub szare, na grzbiecie owalne lub półokrągłe o równomiernych krawędziach, po bokach ciała ułożone w 1 – 2 rzędy, zwykle okrągłe, niekoniecznie wyższe niż szersze, na powierzchni brzusznej niewyraźne, zajmujące dwie przyległe łuski, wzór na głowie wyraźny. Układ łusek: 25-23-17 (według wzoru: liczba rzędów łusek tuż za głową – liczba rzędów łusek w środkowej części ciała – liczba rzędów łusek tuż przed ogonem).
- Sistrurus m. streckeri - grzbiet barwy brązowej lub jasnoszarej, po
brzuszna kremowa, plamy brązowe lub szare - na grzbiecie zredukowanej wielkości, po bokach ciała ułożone w 1 – 2 rzędy, zdecydowanie wyższe niż szersze, na powierzchni brzusznej rozproszone, niewyraźne, ograniczone do poszczególnych łusek, wzór na głowie wyraźny. Układ łusek: 23-21-17.
- Sistrurus m. barbouri - ciemna kolorystyka grzbietu – od ciemnoszarej do czarnej, powierzchnia brzuszna zwykle biała, a plamy brązowe lub czarne, po bokach ciała ułożone w 3 rzędy, wzór na głowie niewyraźny. Układ łusek: 25-23-17.


Występowanie:
Sistrurus m. miliarius - Stany Zjednoczone - dalekie południe Południowej Karoliny, wschodnia część Północnej Karoliny, aż do granic hrabstwa Hyde oraz centralna Georgia i Alabama.

Sistrurus m. barbouri - Stany Zjednoczone - dalekie południe Południowej Karoliny, południowa Georgię, Florydę, południowa Alabama i południowo-wschodnie Missisipi.

Sistrurus m. streckeri - Stany Zjednoczone – Missisipi (z wyjątkiem południowo-
wschodniego Pearl River Valley), Luizjana, wschodni Teksas, południowo-wschodnia Oklahoma,
Arkansas, południowe Mizuri oraz południowo-zachodnie Tenesi.

Warunki naturalne i zwyczaje:
Zamieszkuje nisko położone lasy sosnowe, prerie, obszary wokół jezior i stawów. Jest spotykany także na obrzeżach bagien i mokradeł. Często wygrzewa się na poboczach dróg.
Posiada małą grzechotkę wydającą raczej bzyczący dźwięk słyszalny dopiero z odległości kilku metrów. Niektóre osobniki przejawiają agresję i atakują bez ostrzeżenia - unoszą swe ciało w górę starają się robić wrażenie większych. Jednakże większość to węże raczej ospałe, nie używające nawet grzechotki. Naturalny kamuflaż jest w ich mniemaniu najlepszą obroną. S. miliarius jest raczej biernym łowcą, używa swojego ogona do zwabienia ofiary.

Terrarium i warunki hodowli:
Osobnikowi dorosłemu w zupełności wystarcza terrarium o wymiarach 50x50x40cm, a dla pary zbiornik powinien być odpowiednio większy. Dno wykładamy mieszanką piachu i w
kokosowego (lub torfu) w proporcji 1:3. Konieczna jest obecność miski z czystą wodą. Temperatura w dzień powinna wynosić 28-30 stopni, a nocą spadać do 22-28 stopni Celsjusza.

Pokarm:
W naturze węże żywią się głównie małymi gryzoniami, lecz również ptakami, jaszczurkami i żabami. W terrarium młode S. miliarius najczęściej karmimy noworodkami mysimi.

Rozmnażanie:
Gatunek ten, tak jak wszystkie grzechotniki, jest jajożyworodny. Sezon godowy rozpoczyna się wczesną wiosną, natomiast młode rodzą się późnym latem. Liczba ich waha się od 4 do 12, a wielkość to około 10-17 cm. Niektórzy hodowcy sugerują wpuszczenie dwóch samców do terrarium z samicą i pozwolenie im na rytualna walkę, co ma zwiększyć prawdopodobieństwo zbliżenia zwycięzcy z partnerką.

Jad:
Gatunek ten, ze względu na swoje rozmiary, nie jest w stanie produkować dużych ilości jadu, a co za tym idzie stwarza mniejsze zagrożenie dla życia dorosłego człowieka. LD dla tego węża wynosi 12.59 mg/kg. Jad ma charakter cyto- i hemotoksyczny, zawiera pokaźne ilości serotoniny i pochodnych tryptaminy. Typowymi objawami ukąszenia są: miejscowy ból, obrzęk, zasinienie, powstawanie pęcherzy, rzadziej martwica okolicznych tkanek. Czasami może się rozwinąć niezbyt nasilona, uogólniona skaza krwotoczna. Osobom uczulonym na składniki jadu grozi wstrząs anafilaktyczny.

Literatura:
1. Howard K. Gloyd The subspecies of Sistrurus miliarius, Occasional papers of The Museum of Zoology, University of Michigan, No 322, 1935
2. http://en.wikipedia.org/wiki/Sistrurus_miliarius
3. http://www.flmnh.ufl.edu/herpetology/fl-guide/Sistrurusmbarbouri.htm

Fotografie: