Cryptelytrops (Trimeresurus) purpureomaculatus (Gray, 1832) [Trwożnica mangrowa*]

Wielkość:
Samice tego gatunku dorastają zazwyczaj do długości około jednego metra, samce natomiast są zazwyczaj mniejsze i dorastają do około 70 cm. Nie jest to oczywiście regułą, możemy więc sporadycznie spotkać się z wężem o większych, bądź mniejszych rozmiarach.

Występowanie:
Wąż ten spotykany jest na terenach Indii, Bangladeszu, Birmy, Tajlandii, zachodniej Malezji, Singapuru oraz Indonezji. Zamieszkuje głównie wilgotne obszary kryjąc się w gąszczu gałęzi lub na drzewach.

Wygląd:
Jest to smukły i silnie umięśniony wąż. Głowa jest wyraźnie oddzielona od tułowia. Oczy posiadają pionowe źrenice, a z przodu głowy, jak u innych grzechotnikowatych znajdują się jamki termoczułe. Kolor tego węża może być bardzo różny. Możemy więc trafić na osobniki oliwkowe, purpurowe, brązowe, zielonkawo-brązowe, czarne, czy nawet wpadające w fiolet. Poszczególne osobniki mogą różnić się nie tylko kolorem ale również wzorem. Tak więc mogą być zarówno ubarwione jednolicie jak i w kilku kolorowe plamki. Brzuch zazwyczaj jaśniejszy, białawy, jasno oliwkowy lub zielonkawy. Bardzo młode osobniki zazwyczaj mają kolor ciemnopurpurowy z delikatnymi (ledwo widzialnymi) białymi ornamentami.

Aktywność:
Jest wężem aktywnym głównie nocą. Za dnia zazwyczaj ukrywa się w gąszczu roślinności, nocą natomiast ożywia się i zaczyna szukać pokarmu.

Terrarium:
Jest to wąż nadrzewny, więc wymaga terrarium typu wertykalnego. Wielkość terrarium uzależniona będzie od ilości osobników, które zamierzamy w nim trzymać. Dla dorosłej pary najodpowiedniejszy będzie zbiornik o wymiarach około 60x50x100cm. Dla większej ilości osobników oczywiście należy przygotować odpowiednio większe terrarium. Dla młodszych węży wystarczą nawet sporo mniejsze terraria. Nowonarodzona trwożnica może z powodzeniem mieszkać w terrarium wielkości 20x20x20cm.
Terrarium powinno być typu wilgotnego. Na podłoże doskonale nadaje się włókno kokosowe, chips kokosowy lub inne materiały dobrze trzymające wilgotność. W terrarium należy również umieścić jakieś gałązki, gałęzie lub konary, na których węże będą przesiadywać. Dodatkowo możemy zagospodarować jakoś tylne i/lub boczne ścianki zbiornika. Dobrym materiałem do wykorzystania w tej kwestii będzie wcześniej wydłubany prasowany korek. Doskonale będzie się komponował z resztą wystroju. Poza korkiem, możemy także użyć do tego celu zaprawy do glazury, kory lub innych temu podobnych materiałów. Urządzenie terrarium zależy od indywidualnych upodobań hodowcy. Terrarium jednak musi zapewniać odpowiednie warunki dla zwierzęcia, oraz być bezpieczne - zarówno dla niego jak i dla Nas.

Temperatura:
Najlepiej zachować odpowiedni gradient temperatur w terrarium. W najcieplejszej części powinna ona oscylować w granicach 30 stopni C. W chłodniejszym miejscu może być około 24-25 stopni. Wąż sam wybierze ile w danej chwili potrzebuje. Nocą temperatura powinna spadać i może wynosić około 22 stopnie C.

Wilgotność:
Jest to wąż zamieszkujący wilgotne obszary, więc i wilgotność powinna być wysoka. Najlepsza będzie w granicach 70-80%. Osiągniemy ją poprzez regularne spryskiwanie terrarium oraz umieszczenie w jego wnętrzu odpowiednio dużego zbiornika z wodą. Spryskiwanie ma na celu nie tylko podniesienie wilgotności ale pomaga również zaspokoić zwierzęciu pragnienie. Węże te częściej piją zlizując krople spływające po dekoracji, niż ze stałych zbiorników wodnych (np. miseczek).

Żywienie:
Ze względu na to iż w naturze młode osobniki zywią się częściej gadami i plazami, młode nierozkarmione trwożnice często odmawiają jedzenia gryzoni(np. osesków). Możemy temu spróbować zaradzić na kilka sposobów. Po pierwsze można oseskowi przedziurawić głowę, aby wypłynęły płyny mózgowo-rdzeniowe, nie jest to może najprzyjemniejsze ale często intensywny zapach płynów skłania węża do ataku. Inną metodą jest próba przesiąknięcia oseska zapachem innej karmówki(w tym wypadku np, żab). W tym celu możęmy spróbować przetrzeć wielokrotnie oseska żabą. Następnie żabę możemy wypuścić, a oseskiem nakarmić węża. Mimo iż nie jest to metoda 100% skuteczna, to w niektorych wypadkach pomaga. Jeżeli wąż mimo starań nadal nie chce przyjmować "sztucznego" pokarmu można spróbować podać mu jaszczurkę (oczywiście nie taką złapaną na polu, gdyż polskie jaszczurki są pod ochroną!). Najlepsze do tego będą młode osobniki małych gatunków jaszczurek np. Anolisów, gekonów. W ostateczności, jeżeli wąż długo nie je i jest wychudzony, ostatnią deską ratunku jest karmienie przymusowe. JEST TO METODA BARDZO NIEBEZPIECZNA! Podjąć się jej może jedynie osoba doświadczona, dysponująca dużą wprawą. Stanowi ona zagrożenie zarówno dla człowieka jak i dla zwierzęcia. Starsze i rozkarmione osobniki zazwyczaj bez przeszkód przyjmują wszelki podawany im pokarm. W hodowli karmi się je zazwyczaj gryzoniami.

Rozpoznawanie płci:
Samce mają ciągnący się od oka i biegnący wzdłuż ciała biały pasek. U samic on nie występuje, bądź jest ledwo widoczny. Nie jest to jednak reguła zdarza się bowiem, że osobnikom posiadającym za młodu ten pasek z wiekiem on blednie. Dorosłe samce są również sporo mniejsze od dorosłych samic. Trwożnica mangrowa jest wężem żyworodnym.

Uwagi:
Zęby jadowe tego węża są długie i znajdują się z przodu szczęki (typ Solenoglypha). Jak z każdym wężem jadowitym, z trwożnicą należy obchodzić się z należytą dozą ostrożności. Zwłaszcza, że wewnątrz tego gatunku osobniki agresywne nie należą do rzadkości. Nigdy nie wiemy jak jad zadziała na nasz organizm co sprawia, że ewentualny błąd może nas kosztować zdrowie, a nawet życie. Nawet jeśli przezyjemy ukąszenie trwożnicy, czekac nas mogą poważne komplikacje zdrowotne, między innymi niewydolność nerek, poważne zaburzenia pracy wątroby, a czasem również martwice tkanek. LD50 dla tego gatunku wynosi 1.27 mg/kg Trwożnice to węże nadrzewne, przez co są bardzo zwinne i szybkie. Zazwyczaj dobrze trzymają się na haku ofiologicznym(choć nie jest to regułą!) i często próbują wspinać się po nim, dlatego podczas manipulacji przy nich zawsze należy mieć pod ręką przynajmniej dwa haki. Jak wspomniałem wcześniej, węże te są często agresywne (atak zazwyczaj poprzedzają szybkim potrząsaniem końcówką ogona), samce naogół bardziej agresywne niż samice. Jest wąż nadrzewny, ma więc silne ciało i chwytny ogon, co sprawia że dysponuje bardzo dużym zasięgiem ataku (nawet 2/3 długości ciała zwierzęcia) - pamiętajmy, nie można tego bagatelizować!

Ciekawostki:
Porównanie LD50 jadu C. purpureomaculatus do jadu innych popularnych trwożnic:

C. purpureomaculatus – 1.27 mg/kg
C. albolabris – 0.60 mg/kg
T. stejnegeri – 1.78 mg/kg
T. popeorium – 1.45 mg/kg
T.wagleri 1.05 mg/kg

W Polsce często możemy spotkać się z hybrydami pomiędzy gatunkami C. purpureomaculatus i C. albolabris (bądź też stejnegeri). Co ciekawe hybrydy te, okazują się być płodne. Z takimi osobnikami należy obchodzić się wyjątkowo ostrożnie, ponieważ zazwyczaj rosną większe, oraz nigdy nie mamy pewności co do składu jadu, a tym samym jego siły. Wygląd takiego osobnika to zazwyczaj forma pośrednia między dwoma gatunkami z których powstał.

Trwożnica mangrowa to jeden z najbardziej drażliwych i agresywnych gatunków z rodzaju Cryptelytrops.

Fotografie:

dorosła samica - fot. Markus Kampa http://www.giftschlangen-kampa.de/

dorosły samiec - fot. Markus Kampa http://www.giftschlangen-kampa.de/

osobniki młode - fot. Markus Kampa http://www.giftschlangen-kampa.de/

hybryda Cryptelytrops purpureomaculatus x Cryptelytrops albolabris